Quản trị rủi ro trong giao dịch ngoại hối Forex

Ngoại hối Forex thường được xem như một trong những cơ hội làm giàu tiềm năng đối với nhiều người. Tuy nhiên đối với những nhà đầu tư lâu năm, thực tế lại có phần phức tạp hơn vậy. Forex chỉ đem lại lợi nhuận khi nhà đầu tư nắm vững được quy trình quản trị rủi ro. Chiến lược này bỏ qua những lời quảng cáo “ong bướm” đầy hứa hẹn mà bạn thường thấy để tập trung vào mục tiêu bảo vệ vốn đầu tư. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về lý do vì sao một nhà đầu tư chuyên nghiệp lại cần phải sát sao quản lý những rủi ro, cũng như các công cụ xây dựng kế hoạch mà bạn có thể sử dụng.

Quản trị rủi ro Forex là gì?

Về cơ bản, quản lý rủi ro Forex là sự kết hợp của các chiến lược và phương pháp kiểm soát rủi ro thua lỗ trên trên thị trường ngoại hối. Đây là một thị trường biến động liên tục và vô cùng nhạy cảm với những tin tức địa chính trị cũng như các thay đổi bất ngờ. Những sự kiện này có thể khiến tỷ giá ngoại hối biến động đột ngột trong vòng chỉ vài giây. Điều này chính là lý do vì sao quản trị rủi ro có một vai trò quan trọng trong quyết định lời lãi của một nhà đầu tư. Chiến lược này có thể bao gồm việc xác định quy mô vị thế, mức cắt lỗ và số vốn tối đa phù hợp cho mỗi giao dịch.

Tại sao kiểm soát rủi ro lại quan trọng?

Quản lý rủi ro đem lại những lợi ích sau đây cho nhà đầu tư:

• Bảo vệ nguồn vốn: Số dư tài khoản chính là “nguồn sống” cho phép nhà đầu tư tham gia vào thị trường Forex. Kiểm soát rủi ro một cách có kỷ luật giúp giảm thiểu tổn thất từ các sự kiện lớn cũng như gia cố cho tài khoản của bạn trước những biến động thị trường hằng ngày.
• Giảm thiểu các quyết định giao dịch cảm tính: Khi gặp phải biến động giá mạnh hoặc thua lỗ lớn, nhà đầu tư sẽ có xu hướng muốn gỡ gạc bằng cách nhồi thêm lệnh hoặc chần chừ vào những thời điểm quan trọng. Việc xác định trước quy mô vị thế, mức cắt lỗ và quy tắc thoát lệnh là vô cùng quan trọng trong quản trị rủi ro. Bất kể là thị trường đang bình ổn hay biến động, những quy tắc giao dịch này vẫn là bất di bất dịch để tạo thành thói quen tốt cho bạn.
• Hiệu suất giao dịch nhất quán: Sự nhất quán trong giao dịch không có nghĩa là bạn không bao giờ thua. Thay vì thế nó có nghĩa là kiểm soát tốt các khoản lỗ. Mục đích của việc này là để tài khoản của bạn luôn đủ vốn đi đường dài. Chỉ quản trị rủi ro không thôi sẽ không đem lại lợi thế chiến thắng cho nhà đầu tư nhưng đây lại là những bước đầu tiên để họ bắt đầu tìm kiếm vị thế chiến thắng trên thị trường.

Cách xây dựng một bộ khung quản trị rủi ro

Bộ quy tắc quản lý rủi ro của nhà đầu tư nên có một cấu trúc rõ ràng và cần được tuân thủ trong mọi điều kiện trên thị trường. Sau đây là một số những quy tắc bất di bất dịch mà nhà đầu tư có thể tham khảo:

1. Xác định giới hạn lỗ: Khi lên kế hoạch kiểm soát rủi ro, có hai ngưỡng cơ bản bạn cần xác định trước khi bắt đầu vào lệnh. Một là mức thua lỗ mà bạn có thể chấp nhận trong một giao dịch và hai là mức sụt giảm tài khoản tối đa. Nếu vốn chủ sở hữu của bạn rơi xuống dưới một ngưỡng phần trăm cụ thể, bạn cần phải ngừng giao dịch và kiểm điểm lại quy luật quản lý rủi ro của mình.
2. Kiểm tra tỷ lệ thắng và tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận: Hai chỉ số này là bằng chứng kiểm tra liệu một chiến lược có thể tạo lợi nhuận trong dài hạn hay không. Tổng của hai chỉ số này phải ra một kết quả dương ngay cả khi đã tính hết các chi phí như spread và trượt giá.
   Chúng ta có thể cùng làm một phép tính: Một chiến lược với tỷ lệ thắng chỉ 50% nhưng số tiền kiếm được từ các lệnh thắng lại gấp đôi lệnh thua thì về lâu dài chắc chắn sẽ đem lại lợi nhuận cho bạn.
   Tuy nhiên, đừng vội kết luận chỉ dựa trên một vài lệnh. Bạn nên kiểm tra ít nhất 50 giao dịch trong quá khứ để kiểm chứng được khả năng đạt kỳ vọng lợi nhuận dương của chiến lược.
3. Tạo thói quen viết nhật ký giao dịch: Ghi lại mọi chi tiết giao dịch. Từ điểm vào lệnh, cắt lỗ, quy mô vị thế, lý do vào lệnh cho tới cảm xúc khi vào lệnh. Mục tiêu của thói quen này là để kiểm điểm phong cách giao dịch của bản thân và sớm nhận diện những dấu hiệu cần lưu ý trước khi bạn vào lệnh thật trên thị trường. Những dấu hiệu này có thể là: Thay đổi mức cắt lỗ, tăng quy mô vị thế sau một lần thua lỗ, lấy lời quá sớm hoặc không tuân theo kế hoạch ban đầu.
4. Kiểm tra quy luật giao dịch (Backtesting): Trước khi giao dịch với số vốn thật của mình, hãy kiểm thử với dữ liệu quá khứ. Mọi phương pháp quản trị rủi ro nên được áp dụng y như khi giao dịch thật. Mục đích chính của việc kiểm tra này là để xem quy tắc giao dịch của bạn bền tới đâu hơn là đi tìm một chiến lược hoàn hảo. Nói cách khác, phong cách quản trị rủi ro của bạn phải sống sót được qua được những giai đoạn khó khăn. Một chiến lược không thành công khi kiểm tra với dữ liệu quá khứ sẽ khó có thể có đạt được một kết quả khả quan trên thị trường thực tế.

Quản trị rủi ro trong mỗi giao dịch

Sau khi đã tìm hiểu về công thức để tạo ra bộ khung quy tắc giao dịch chung, làm sao để quản lý rủi ro giao dịch trong từng giao dịch riêng lẻ? Hãy cùng phân tích 4 mẹo quản trị rủi ro mà tất cả những nhà đầu tư mới nên biết.

1. Xác định mức lỗ tối đa cho mỗi giao dịch: Một nguyên tắc cơ bản: không bao giờ mạo hiểm quá 1-2% tổng số vốn tài khoản cho một giao dịch đơn lẻ. Hãy thử lấy ví dụ: nếu bạn chấp nhận mức rủi ro 2% cho một tài khoản quy mô 1.000$ thì nghĩa là bạn phải giới hạn thua lỗ ở mức tối đa 20$ mỗi lệnh.
2. Thiết lập mức cắt lỗ (Stop Loss): Đây là một trong những yếu tố sống còn của quản trị rủi ro. Hãy tìm ra ngưỡng giá mà lệnh sẽ đem lại lỗ nếu thị trường biến động bất lợi. Chẳng hạn bạn đặt lệnh cắt lỗ cách điểm vào lệnh 20 pip; điều này có nghĩa là ngay khi giá chạm đúng vào vị trí này, hệ thống sẽ tự động cắt lệnh để bảo vệ tài khoản của bạn.
3. Tính toán quy mô vị thế: Bạn sẽ chỉ có thể tính được quy mô vị thế sau khi đã xác định được rõ hai yếu tố: mức thua lỗ tối đa chấp nhận được và điểm dừng lỗ (Stop Loss). Ví dụ, khi bạn có mức lỗ tối đa là 20$ và ngưỡng cắt lỗ cách điểm vào lệnh 20 pip thì bạn có thể tính ra một khối lượng giao dịch phù hợp sao cho thỏa mãn cả hai điều kiện này.
4. Thiết lập mục tiêu lợi nhuận: Hãy định hình thế nào là “đủ” vì lòng tham chính là thứ giết chết nhiều lệnh xanh nhất. Có 3 cách để bạn chốt lời: Đặt một mức chốt lời cố định, đóng một phần vị thế (chốt lời một phần và gồng phần còn lại), hoặc sử dụng lệnh dừng lỗ động (Trailing Stop). Các mục tiêu lợi nhuận nên được xác định trước kể cả khi bạn có thể điều chỉnh chúng tùy theo diễn biến thị trường.

Các công cụ dành cho nhà đầu tư

Quản lý rủi ro là rất dễ dàng nếu như bạn biết cách tận dụng các công cụ có sẵn. Việc áp dụng những công cụ này sẽ giúp bạn thực hiện kế hoạch kiểm soát rủi ro chuẩn xác và tiết kiệm sức lực hơn. Dưới đây là 3 trợ thủ đắc lực mà mọi nhà đầu tư nên biết tới:

1. Công cụ tính toán quy mô vị thế: Chỉ cần điền số tiền bạn muốn đổ vào giao dịch và khoảng cách cắt lỗ (pip), công cụ này sẽ giúp bạn tính ra được số lot cụ thể. Công cụ này giúp triệt tiêu sai số từ việc tính tay và giữ cho tài khoản luôn được an toàn.
2. Robot Forex và lệnh tự động: Các công cụ như Robot Forex (hoặc Expert Advisor) có thể tự động cài lệnh cắt lỗ ngay khi bạn vừa vào lệnh. Những công cụ này sẽ luôn tuân lệnh và thực thi lệnh chuẩn xác mà không do dự như một con người. Tuy nhiên cũng không nên lạm dụng tự động hóa vì robot vẫn có thể chạy sai do những trục trặc như lỗi mạng, lỗi hệ thống, hoặc ảnh hưởng mạnh từ tin tức cũng có thể làm robot chạy sai. Nhà đầu tư không nên dựa dẫm vào Robot Forex mà chỉ nên coi nó là một công cụ hỗ trợ mà thôi.
3. Tối ưu hóa giao diện: Hãy biến giao diện của bạn thành một “phòng chỉ huy chiến lược”. Nhà đầu tư nên cài sẵn các công cụ đo spread, bộ đếm thời gian phiên giao dịch, cảnh báo giá và script tính rủi ro ngay trên màn hình. Một không gian làm việc ngăn nắp có hệ thống sẽ giúp bạn phân tích lý trí và có căn cứ hơn, đồng thời loại bỏ thói quen giao dịch cảm tính bừa bãi.

Những sai lầm thường gặp khi quản lý rủi ro

Quản lý rủi ro trong giao dịch Forex là một quá trình đòi hỏi sự rèn luyện. Mắc sai lầm là điều không thể tránh khỏi nhưng thứ quan trọng hơn chính là những kinh nghiệm bạn rút ra được từ những sai lầm ấy. Trong giao dịch, kẻ thù lớn nhất không phải là thị trường mà là cảm xúc và thói quen xấu. Hãy nhận diện và phòng tránh ngay 3 sai lầm kinh điển sau:

1. Cạm bẫy đòn bẩy: Nhà đầu tư mới thường dễ ôm mộng gấp đôi, gấp ba lợi nhuận mà quên đi việc phòng thủ. Nắm giữ những vị thế quá cỡ bằng đòn bẩy cao sẽ “bóp nghẹt” tài khoản và khiến các biến động giá không có không gian để mà “nhúc nhích”. Chỉ cần một cú giật nhẹ hay một pha giãn spread cũng đủ để bạn cháy tài khoản (margin call). Nhà đầu tư chuyên nghiệp không quan tâm lệnh ăn được bao nhiêu mà họ quan tâm vốn của mình chịu được bao nhiêu cú sập.
2. Giao dịch tùy hứng không có kế hoạch: Giao dịch không có kế hoạch y như mò mẫm trong bóng tối và bạn có thể sập bẫy bất cứ lúc nào. Trước khi vào lệnh, bạn sẽ cần phải chốt được câu trả lời cho những mục sau: Điều kiện vào lệnh là gì? Cắt lỗ ở mức nào? Và chấp nhận thua bao nhiêu tiền? Nếu không có kế hoạch, sẽ có nguy cơ nhà đầu tư liên tục phạm các sai lầm như dời mức cắt lỗ, nới lỏng kỉ luật hoặc chốt non vì sợ lỗ. Giao dịch mò mẫm sẽ rất dễ sớm muộn quét sạch số vốn của bạn.
3. Giao dịch trả thù với tâm lý cay cú: Đây là lúc nhà đầu tư tự ý nhồi lệnh to hơn để phục thù thị trường sau khi thua. Đẩy cao rủi ro khi đang nóng nảy là một sai lầm chí mạng. Khi bị cảm xúc chiếm lĩnh, mọi quy tắc giao dịch hoàn toàn có thể bị vứt ra ngoài cửa sổ. Sự khác biệt giữa một nhà đầu tư thành công và một người chơi phải ra về sớm chính là khả năng biết dừng lại đúng lúc để tránh cơn bốc đồng.

Mẹo quản trị rủi ro trong giao dịch Forex

• Rà soát lịch sử giao dịch: Hãy kiểm tra lại nhật ký của 50 lệnh gần nhất xem mình có nghiêm túc tuân thủ quy tắc giao dịch hay không. Rà soát kỹ các mức rủi ro, số lot đã đi, điểm cắt lỗ và xem liệu có lệnh nào là do "cay cú gỡ gạc" không. Nếu phát hiện mình đi chệch hướng, hãy ngừng giao dịch ngay lập tức để sửa đổi vì nếu bỏ qua và không kiểm điểm, khả năng cao sau này bạn sẽ lặp lại sai lầm đó.
• Viết bộ quy tắc ra giấy nhớ và dán trên bàn làm việc: Hãy ghi rõ các thông số quan trọng ra giấy (rủi ro tối đa/lệnh, mức lỗ tối đa/ngày, khối lượng lệnh tối đa) rồi để chúng ở một nơi mà bạn luôn có thể nhìn thấy mỗi khi ngồi trước màn hình máy tính. Mục đính chính ở đây là để ngăn ngừa cảm xúc có cơ hội chen chân vào quá trình đặt lệnh bởi lẽ khi thị trường biến động mạnh và tâm lý căng thẳng, bộ não con người sẽ tự động quên mất đi các quy tắc.
• “Có công mài sắt có ngày nên kim”: Tài khoản Demo là "phòng thí nghiệm" hoàn hảo để bạn tập cài lệnh cắt lỗ, tính toán số lot và quản lý lệnh cho chuẩn xác. Tuy nhiên, chơi Demo không bao giờ mang lại cảm giác nghẹt thở như khi ôm tiền thật. Chính vì thế, khi đã thạo các bước cơ bản, hãy chuyển sang một tài khoản Live với số vốn nhỏ nhất có thể. Khi dùng tài khoản này, mục tiêu trước hết chưa phải là làm giàu, mà là tập kỷ luật tuân thủ kế hoạch khi bắt đầu có áp lực tâm lý.

Kết luận

Nhìn chung, bạn không nên giao dịch một cách mò mẫm và phỏng đoán mà nên tập trung kiểm soát những thứ ở trong tầm tay. Người mới thường chỉ bắt đầu học cách quản trị rủi ro sau khi dính một cú sập thị trường đánh bay thành quả cả tháng trời. Nhà đầu tư lão luyện thì sẽ ngược lại: họ ưu tiên bảo toàn vốn trước còn lợi nhuận thì tính sau. Có một bộ khung quản trị rủi ro Forex rõ ràng sẽ thay đổi hoàn toàn tư duy của nhà đầu tư. Bạn sẽ ngừng mơ mộng về một "kèo ăn đậm" để tập trung vào việc vận hành một bộ máy giao dịch bài bản. Thành công dài hạn không đến từ việc bạn đúng bao nhiêu lần hay thắng to thế nào mà đến từ việc bạn mất bao nhiêu tiền khi bạn sai.

Nếu bạn thấy bài viết này hữu ích và muốn tìm hiểu thêm về thị trường ngoại hối, hãy tiếp tục đọc các bài viết trên trang Học Viện EC và khám phá thêm nhiều chủ đề hơn nữa với chúng tôi nhé!