Sàn giao dịch vàng quốc gia là gì? Phân tích chính sách mới và ý nghĩa đối với thị trường vàng Việt Nam

Sàn giao dịch vàng quốc gia đang là một trong những chủ đề được nhiều người quan tâm ở Việt Nam trong bối cảnh thị trường vàng trong nước đang được tái cấu trúc mạnh mẽ và vàng là kênh đầu tư phổ biến nhất hiện nay tại Việt Nam.

Theo đó, các cơ quan chức năng đang nghiên cứu triển khai xây dựng thị trường vàng tập trung, thống nhất , hay còn được gọi là sàn giao dịch vàng quốc gia, với Ngân hàng nhà nước Quản lý vàng thông qua các chính sách vàng của Nhà nước nhằm tạo ra một thị trường vàng minh bạch, ổn định, tập trung vào giao dịch vàng vật chất trong thời gian đầu, và ngày càng phù hợp hơn với thông lệ quốc tế.

Bối cảnh của việc thiết lập sàn giao dịch vàng quốc gia – Nghị định 232/2025/NĐ-CP

Vào ngày 26/8/2025, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng.

Nghị định này nhấn mạnh việc chấm dứt cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng, mở rộng quyền nhập khẩu và sản xuất vàng miếng cho các ngân hàng và doanh nghiệp đủ điều kiện, nhằm cải thiện tính minh bạch và hiệu quả thị trường vàng.

Chính sách mới đã xóa bỏ quyền độc quyền trước đây của Nhà nước trong sản xuất vàng miếng, cho phép doanh nghiệp và ngân hàng thương mại được cấp phép sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh vàng theo quy định, góp phần thu hẹp khoảng cách giá giữa thị trường trong nước và quốc tế.

Sàn giao dịch vàng quốc gia là gì?

Sàn giao dịch vàng quốc gia là một mô hình thị trường vàng tập trung do Nhà nước định hướng, nơi hoạt động giao dịch vàng vật chất được tổ chức theo cơ chế minh bạch, đáp ứng yêu cầu quản lý và giám sát.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết dự kiến thí điểm sàn giao dịch vàng quốc gia theo 3 giai đoạn:

Bước đầu chỉ mới tập trung vào các sản phẩm vàng vật chất. Sang giai đoạn hai, cơ quan quản lý sẽ mở rộng thêm sản phẩm vàng miếng. Ở giai đoạn cuối cùng, các loại vàng đang lưu thông trong nước, chứng chỉ quỹ và công cụ giao dịch phái sinh sẽ xuất hiện và kết nối với quốc tế.

Vậy nên ở thời điểm hiện tại, sàn giao dịch vàng quốc gia ở Việt Nam vẫn chưa phải là một nền tảng cho phép giao dịch vàng phái sinh, giao dịch CFD hoặc giao dịch ký quỹ, mà chỉ tập trung vào giao dịch vàng vật chất nhằm phục vụ mục tiêu ổn định thị trường.

Trong tài liệu hướng dẫn nghiên cứu để thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia, Ngân hàng Nhà nước cho biết sàn này có thể sẽ được vận hành theo một trong hai phương án:

• Dưới hình thức riêng biệt,
• Mở rộng Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam (MXV) hiện có

Dù là phương án nào thì mục đích tối quan trọng đều hướng đến tăng tính minh bạch và tỷ lệ chân thực của giá tham chiếu vàng trong nước so với quốc tế. 

Mục tiêu và lý do triển khai Sàn giao dịch vàng quốc gia

1. Minh bạch hóa thị trường vàng

Hiện tại, thị trường vàng Việt Nam trong nước vẫn có nhiều nguồn cung phân tán và biến động giá lớn so với thị trường thế giới. Vậy nên, việc thiết lập sàn giao dịch vàng quốc gia tập trung nhằm giúp:

• Hình thành các mức giá biểu kiến dựa trên cơ sở cung – cầu rõ ràng để Nhà nước quản lý thị trường vàng,
• Giảm sự chênh lệch giá trong nước và quốc tế, qua đó giảm rủi ro cho người mua và bán.

2. Tăng tính quản lý và giám sát với thị trường vàng tập trung

Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng quản lý thị trường vàng Việt Nam thông qua chính sách vàng của Nhà nước có thể thu thập dữ liệu giao dịch theo thời gian thực, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và phản ứng kịp thời với biến động thị trường.

3. Định hướng phát triển thị trường vàng bền vững

Việc chuẩn hóa thị trường vàng giúp loại bỏ dần các hoạt động giao dịch chợ đen, giao dịch không chính thức, và giảm các hành vi thao túng thị trường.

Sàn giao dịch vàng quốc gia có cho phép giao dịch phái sinh hay dùng đòn bẩy không?

Như đã nói ở trên, việc thí điểm dự kiến triển khai theo ba giai đoạn và sẽ linh hoạt điều chỉnh tùy tình hình thực tế. Giai đoạn đầu chắc chắn sẽ chưa liên thông với sàn vàng quốc tế nhằm kiểm soát rủi ro. Thứ hai là các thành viên tham gia mới chỉ gồm tổ chức cung cấp dịch vụ sàn, NH thanh toán và thành viên giao dịch được cấp phép.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, với sự ra đời của Nghị định 232, Việt Nam có thể từng bước đảm bảo phân phối vàng vật chất minh bạch, ngăn chặn đầu cơ, buôn lậu, và sau đấy là triển khai các sản phẩm vàng đầu tư theo chuẩn quốc tế, hướng tới chứng khoán hóa vàng và tạo nguồn lực vàng hiệu quả phục vụ nền kinh tế.

Tác động tiềm tàng đến thị trường vàng Việt Nam

Đối với giá vàng trong nước

Việc áp dụng các quy định mới và thiết lập sàn giao dịch vàng quốc gia có thể giúp:

• Thu hẹp chênh lệch so với giá quốc tế,
• Tăng tính phản ánh của thị trường đối với biến động toàn cầu,
• Giảm tâm lý “giá ảo” do nguồn cung thiếu minh bạch.

Đối với người dân và doanh nghiệp

Nhìn chung, người dân có thể tiếp cận giá vàng cập nhật minh bạch hơn, doanh nghiệp cũng có điều kiện phát triển kinh doanh nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Những điều này góp phần giúp những cá nhân và doanh nghiệp có nhu cầu giao dịch vàng có thể yên tâm hơn khi tham gia vào trị trường vàng trong nước khi mà chênh lệch giá với thị trường vàng thế giới được rút ngắn, đồng thời niềm tin và sự minh bạch trong việc tiếp cận thị trường được tăng lên.

Về lâu dài, trong tương lai xa, giống như chuyên kinh tế, TS Nguyễn Trí Hiếu đã phát biểu, vàng giao dịch sẽ tiến dần đến các hình thức phi vật chất và sẽ có các sản phẩm tài chính là vàng phái sinh, chứng chỉ quỹ, v.v.

Kết luận

Việc nghiên cứu và triển khai sàn giao dịch vàng quốc gia ở Việt Nam thể hiện nỗ lực quản lý thị trường vàng theo hướng minh bạch, hiệu quả và phù hợp hơn với thông lệ quốc tế, đồng thời giảm thiểu các biến động không ổn định và thiếu kiểm soát. Mô hình này được kỳ vọng tạo ra một “giá tham chiếu” minh bạch hơn cho thị trường trong nước.

Tuy nhiên, trong ngắn hạn, điều này không đồng nghĩa với việc mở cửa cho giao dịch phái sinh. Tương lai vận hành của sàn và các quy định mới về sản phẩm giao dịch còn phụ thuộc vào quy định chi tiết và hướng dẫn của các cơ quan chức năng trong thời gian tới và thực tế thị trường.

Những câu hỏi thường gặp về sàn giao dịch vàng quốc gia